مراسم اعطای ششمین «نشان عالی خورشید» برگزار شد؛
ضابطی جهرمی: اگر می‌خواهید زودتر باسواد شوید و به وجوه مختلف فنون سینما و زیبایی‌شناسی مسلط شوید، مستند را انتخاب کنید
مراسم اهدای ششمین «نشان عالی خورشید» با هدف تقدیر از یک عمر فعالیت علمی، آموزشی و هنری «احمد ضابطی جهرمی» در روز پنجشنبه ۹ مهرماه برگزار گردید. این رویداد با حضور جمعی از مدیران سینمایی، هنرمندان و مستندسازان در «موزه سینما ایران» برگزار شد.
حامد شکیبانیا، مجری مراسم، ضمن خوشامدگویی به حاضران، اظهار داشت که اجرای دوره‌های پیشین این مراسم بر عهده منصور ضابطیان بوده و به دلیل سفر، امکان حضور نداشته است. وی با ابراز تأسف از عدم آمادگی کافی برای چنین روزی، از حاضران و به‌ویژه استاد ضابطی جهرمی عذرخواهی کرد.
شکیبانیا افزود: امروز گرد هم آمده‌ایم تا بیش از ۵۰ سال تلاش مستمر، پربار و اثرگذار استاد تمام، دکتر احمد ضابطی‌جهرمی را ارج نهیم و این نشان را به ایشان تقدیم کنیم.
در ادامه مراسم، بخش‌هایی از آثار مستند ضابطی‌جهرمی به نمایش درآمد و پیام‌های تعدادی از شاگردان و همکاران ایشان که امکان حضور نداشتند، قرائت شد.
ضابطی‌جهرمی در سینمای مستند «گفتمان» ساخته است
مرتضی رزاق‌کریمی، رئیس هیئت امنای نشان عالی خورشید و یکی از دارندگان پیشین این نشان، به عنوان اولین سخنران، با اشاره به سال‌ها آشنایی و شاگردی غیرمستقیم نزد ضابطی‌جهرمی، اهمیت فعالیت‌های او را فراتر از فیلم‌ها، کتاب‌ها یا سال‌های تدریسش دانست.
وی یکی از مهم‌ترین وجوه فعالیت ضابطی‌جهرمی را «ساختن گفتمان در سینمای مستند» برشمرد و گفت: ضابطی‌جهرمی مستند را تنها یک محصول تصویری نمی‌دید و همواره درباره ماهیت، گونه‌ها، ساختار، زبان و نسبت آن با واقعیت اندیشیده است. بخشی از این تجربه و اندیشه نیز از طریق او وارد ادبیات تخصصی سینمای مستند ایران شده است.
رزاق‌کریمی افزود: یکی دیگر از ویژگی‌های کم‌نظیر استاد، پیوند میان تجربه و دانش نظری است. پژوهش، تدوین، مستندسازی، نویسندگی، ترجمه و آموزش در فعالیت او از یکدیگر جدا نبوده‌اند؛ تجربه سینمایی به دانش تبدیل شده و این دانش دوباره به آموزش و تجربه سینمایی بازگشته است.
وی همچنین به نقش ضابطی‌جهرمی در ساماندهی تعاریف و گونه‌های سینمای مستند و حضورش در جلسات تخصصی مرتبط با بازتعریف ساختارها و گونه‌های مستند در دهه‌های گذشته اشاره کرد و افزود که بسیاری از آن مباحث بعدها در تألیفات او نیز مکتوب شدند.
رزاق‌کریمی بخش دیگری از اهمیت کارنامه ضابطی‌جهرمی را به «حافظه مکتوب سینمای مستند» مرتبط دانست و بیان داشت: بسیاری از فیلمسازان صاحب تجربه بوده‌اند، اما تجربه‌های آنها به دانشی قابل انتقال تبدیل نشده است؛ درحالی‌که ضابطی‌جهرمی علاوه بر ثبت تجربیات خود، دانش و تجربه دیگران را نیز گردآوری، ترجمه و تدوین کرده و به نسل بعد انتقال داده است.
وی در پایان با اشاره به مفهوم «خورشید» گفت: «خورشید پیش از هر چیز نماد روشنایی و آگاهی است. پاسداشت احمد ضابطی‌جهرمی تنها تقدیر از یک کارنامه نیست، پاسداشت دانش و تجربه‌ای است که اگر به نسل‌های بعد منتقل شود، می‌تواند انگلیسی برای همه چراغ راه آینده سینمای مستند ایران باشد.»
بخشی از حافظه و دانش امروز سینمای مستند ایران مدیون اوست
تهامی‌نژاد با مرور شرایط سینمای مستند در دهه ۱۳۵۰ و سال‌هایی که به گفته او مستندسازی هنوز در حاشیه سینمای ایران قرار داشت، ضابطی‌جهرمی را از افرادی دانست که با درک موقعیت تاریخی این گونه سینمایی، وارد عرصه ادبیات و آموزش تخصصی مستند شد.
دارنده پنجمین نشان عالی خورشید به نقش ضابطی‌جهرمی در ورود تعاریف، طبقه‌بندی‌ها، پژوهش مستند، تاریخ سینمای مستند و مباحث زیبایی‌شناسی به فضای آموزشی اشاره کرد و گفت یکی از نکات کلیدی در نگاه او این بود که سینمای مستند را نمی‌توان به دریافت آینه‌وار از واقعیت تقلیل داد.
وی همچنین تألیفات و ترجمه‌های ضابطی‌جهرمی و تلاش او برای پیوند دادن نظریه‌های جهانی با تجربه، فرهنگ و ادبیات ایرانی را مورد توجه قرار داد و افزود: شما در نوشته‌ها و آموزش‌هایتان بخشی از زیرساخت فکری و نظری را فراهم آوردید که بدون آن، یک سنت سینمایی نمی‌تواند خود را بشناسد، آموزش دهد و ادامه پیدا کند. سخن گفتن از آثار شما فقط سخن گفتن از گذشته نیست؛ سخن گفتن از بخشی از حافظه و دانش امروز سینمای مستند ایران است.
معلمی که شاگردانش هنوز خود را دانشجوی او می‌دانند
بخش قابل توجهی از آیین ششمین نشان عالی خورشید به روایت شاگردان ضابطی‌جهرمی اختصاص داشت؛ شاگردانی از نسل‌ها و دوره‌های مختلف که نقطه مشترک سخنانشان نه فقط دانش سینمایی او، بلکه شیوه معلمی و منش شخصی‌اش بود.
سهم من از دریای دانش استاد شاید یک قطره بود، اما زندگی‌ام را تغییر داد
اسفندیار حبیب‌نژاد که بیش از چهار دهه از آشنایی‌اش با ضابطی‌جهرمی می‌گذرد، سخنان خود را با خاطره نخستین دیدارشان در سال ۱۳۶۳ آغاز کرد؛ زمانی که به عنوان دانشجو برای اعتراض به نمره‌اش به اتاق استاد رفته بود، بی‌آنکه بداند آن دیدار آغاز رابطه‌ای بیش از ۴۰ ساله خواهد شد.
او گفت رابطه‌اش با ضابطی‌جهرمی به‌تدریج از رابطه معمول استاد و دانشجو فراتر رفت و افزود: من از ایشان فقط تدوین و فیلمسازی یاد نگرفتم؛ درس اخلاق و زندگی هم آموختم.
استاد ضابطی‌جهرمی برای من معمار زیستن است
مهدی زمان‌پور کیاسری، مستندساز و از شاگردان ضابطی‌جهرمی، نیز در سخنانی او را نه فقط استاد سینما، بلکه «معمار زیستن» خواند.
او با مرور خاطراتی از سفرهای مشترک با استاد گفت که بسیاری از درس‌های مهم زندگی را نه در کلاس، بلکه در همین مواجهه‌ها آموخته است.
نشان خورشید با حضور ضابطی‌جهرمی تابناک‌تر شد
رامین حیدری فاروقی، مستندساز و دارنده دومین نشان عالی خورشید، نیز در بخشی از این مراسم، ضابطی‌جهرمی را نمونه‌ای از «بی‌قراری برای دانستن» دانست.
وی با اشاره به جایگاه تدوین در سینما گفت: تدوین یعنی سازمان دادن ادراک؛ یعنی ایجاد ارزش افزوده در گزارشی ناقص از یک رویداد. حرکت از واقعیت به سمت تمنای حقیقت است که تدوین را سرپا نگه می‌دارد.
حیدری فاروقی با تاکید بر علاقه ضابطی‌جهرمی به موسیقی، تدوین را به «نواختن موسیقی سینما» تشبیه کرد و سپس متنی را که با الهام از سال‌های دانشجویی خود نوشته بود، قرائت کرد.
